Het waarderingskader bestaat niet

‘Natuurlijk bestaat het waarderingskader wel!’, hoor ik je denken. Goed punt. Alleen zo ‘natuurlijk’ is het niet.

Abstract

Het waarderingskader lijkt vaak een abstract begrip, ver verwijderd van de praktijk in het klaslokaal. Uit gesprekken met bestuurders, schoolleiders en leraren blijkt een duidelijke afstand tot de praktijk.
Dat is opvallend, omdat het kader juist gaat over wat er in het klaslokaal gebeurt. Er zijn uitzonderingen. Sommige scholen hebben het waarderingskader geïntegreerd in hun onderwijsproces. Deze scholen vervullen wat mij betreft een voorbeeldfunctie.

Helpend bij onderwijskwaliteit

it artikel gaat niet over hoe helpend het waarderingskader is voor onderwijskwaliteit. Het gaat ook niet over de richtinggevende werking voor schoolontwikkeling. Evenmin gaat het over lage of makkelijk haalbare eisen. Ook professionele ruimte voor teamleden staat hier niet centraal.
Net zo min bespreken we het kader als kompas of richtlijn. Dat alles kun je zelf ontdekken, eventueel met ons trainingsaanbod. Tijdens trainingen ontmoet ik vooral schoolleiders die hun team willen meenemen. Hun kennisniveau varieert van redelijk tot onvoldoende verdiept. Samenhang tussen cruciale en niet-cruciale standaarden is vaak onbekend. Ook de puntentelling van de inspectie blijkt regelmatig een blinde vlek.

Eerlijk is eerlijk

Het is eerlijk om te vermelden dat wij in onze bubbel vooral mensen ontmoeten die zich bewust zijn van hun kennisleemte. Dus wellicht heb ik een vertekend beeld. Want de experts (zij die heel goed de inhoud van het waarderingskader kennen en ermee kunnen navigeren in hun scholen) zien we minder vaak.
Toch is er een opvallend kennisgat, namelijk bij leraren. Ter illustratie een voorbeeld uit de trainingspraktijk: om voorkennis te activeren maken we tijdens teamtrainingen vaak gebruik van een oefening met stellingen. Zo lukt het om op een interactieve manier de aandacht te richten op het waarderingskader. Het resultaat is dat bijna alle schoolteams het eens zijn met de volgende stellingen: ‘Het waarderingskader is ver-van-mijn-bed’ en ‘Nee, het waarderingskader bevat geen inhoud die mij tot een betere leraar maken.’ Terwijl na afloop van de training deze houding is omgeslagen: leraren waarderen het overzicht en vragen zich af waarom deze kennis geen standaardonderdeel van hun opleiding was.

Werk aan de winkel

Het waarderingskader is er en iedereen die in het onderwijs werkt heeft zich ertoe te verhouden. Als je het ervaart als ‘ver-van-mijn-bed’, dan is er werk aan de winkel. Daarbij is je verdiepen in de materie de enige juiste weg en nee, het is geen rocket-science. Hoewel ik wel denk dat de onderwijsinspectie de inhoud van het waarderingskader een stuk aantrekkelijker kan aanbieden met gebruik van visuals of animaties. Het lijvige document dat het nu is, is weinig aantrekkelijk om in te duiken (tip voor scholen: lees hoofdstuk 5, dat scheelt je ca. 150 pagina’s). Niet voor niets krijgen we vaak de dankbare feedback dat we een heel blauw onderwerp met hapklare, overzichtelijke stukken toegankelijk maken.

Waarderingskader onboarden

De sleutel tot succesvolle onboarding en borging van het waarderingskader ligt bij jezelf. Jouw kennis en houding zijn bepalend voor het succes in de school. Daarom hebben we een training ontwikkeld die niet alleen het waarderingskader behandelt, maar ook inzicht geeft in jouw rol als instrument. De pilotfase leerde al dat verdiepend inzicht in jezelf de kans vergroot dat het waarderingskader daadwerkelijk landt in de organisatie. Dus mocht je tobben met de vraag of jouw kennis van het waarderingskader voldoende is en met de vraag hoe je sturing kunt geven aan de ‘onboarding’ van het waarderingskader. Twijfel niet langer, maak een dag vrij, teken in voor de ééndaagse scholing en ga daarna met de juiste kennis weer aan de slag. Kijk maar hier.